Bireysel emeklilik sistemi ve sistemin Türkiye’deki gelişimi

 Bireysel emeklilik sistemi ve sistemin Türkiye’deki gelişimi

Bireysel emeklilik sistemi, hayatın akışı içinde çeşitli kanallarla duyduğumuz bu kavram, kişilerin aktif çalışma yaşamlarında gelecek adına değerlendirmek istediği tasarruflarıdır. Her ne kadar hayatımız da en az bir kere bile duymuş olsak da yeterli bilgiye sahip değiliz. Başka bir deyişle BES’ i daha detaylı inceleyelim. 

Öncelikle BES nedir? 

Bireysel Emeklilik Sistemi, 7 Ekim 2001 yılında yürürlüğe giren, 27 Ekim 2003 yılında fiilen uygulamaya başlanan özel bir emeklilik sistemidir. İnsanların çalışma hayatlarında birikim yapabilmelerini amaçlayan sistem, emeklilik döneminde, zorunlu sosyal güvenlik sistemine ek olarak harcanabilecek ayrı bir yatırım hedeflemektedir. 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu uyarınca yürürlüğe giren BES; tasarrufların toplanması, değerlendirilmesi ve kişiye toplu para ya da maaş ödenmesi esasına dayanır. Bu sistem, Sosyal Güvenlik Kurumu’nda mevcut olan sağlık hizmetleri veya diğer hizmetleri sunmaz. Böylelikle BES için zorunlu sosyal güvenlik sisteminin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır ifadesini kullanmamız yanlış olmaz. 

Peki BES’ in amacı ve sağladığı avantajlar nelerdir?  

Tanımından da anlaşılacağı üzere BES’ in öncelikli amacı kişilere emeklilik döneminde ek gelir sağlamaktır. Böylelikle bu ek gelir aktif çalışma hayatında sağlayabildiğimiz standartların devam etmesini ve ayrıca bu ek gelirleri de tekrar yatırım olarak değerlendirmemizi sağlayacaktır. Bireysel emeklilik sistemi, kamu sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olduğundan ekonomiye de uzun vadeli kaynak yaratması ve istihdamı da artırması amaçlanmıştır. 

Bireysel emeklilik sisteminin avantajlarına değinecek olursak; Vergi avantajına bağlı olarak uzun vadeli tasarrufların sayısının artması. Katılımcılara sağlanan güvenli ve kontrol edilebilir bir yapısının olması. Ekonomiye sağladığı uzun vadeli kaynak sayesinde altyapı yatırımları için gerekli fon ve istihdam artışı sağlayacak olması. Sermaye piyasalarının derinleşmesi ve beraberinde getireceği olumlu yönde makro ekonomik etkileri (ulusal tasarruf düzeyini artırılması ve ek gelir ile refahın sağlanması gibi) şeklinde sıralayabiliriz. 

Bireysel emeklilik sisteminin büyüklüğü

Dünya Gazetesinden aldığımız rakamlara göre; Nisan 2021 tarihi itibari ile, bireysel emeklilik sisteminin katılımcılarının fon tutarı ile devlet katkılı fon tutarının toplam büyüklüğü 159 milyar 396 milyon liraya ulaştığı saptanmıştır. Bu rakamlara sisteme, otomatik katılımla dahil olanların biriktirdiği 12 milyar 627,5 milyon lira da eklendiğinde, sistemin toplam büyüklüğünün 172 milyar 23,5 milyon liraya ulaştığı kayıtlara geçmiştir.  

Emeklilik gözetim merkezinin verilerine göre Nisan 2021 tarihi itibari ile, sistemdeki katılımcı sayısı 6 milyon 910 bin 122 olmuştur. Böylelikle yine aynı tarih itibari ile, bireysel emeklilik sisteminden emekli olanların sayısı da 146 bin 833’ e ulaştı. Ulaşılan verilerde BES katılımcı fon tutarının 116 milyar 570 milyon lirası faizli fonlarda, 22 milyar 746 milyon lirası ise faizsiz fonlarda değerlendirilirken, devlet katkısı fon tutarının 18 milyar 27,5 milyon lirası faizli, 2 milyar 52,5 milyon lirası da faizsiz fonlarda bulunduğu görülmüştür. 

  

Tugay Başoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir