Dijital dünyanın yükselen yıldızı: NFT

 Dijital dünyanın yükselen yıldızı: NFT

NFT furyası geçen yıl olduğu gibi bu yılda hız kesmeden devam ediyor. Hızla gelişen ve değişen dijital dünya ticaretine bir anda giriş yapan bu kripto teknolojisi, dünyanın her yerinde konuşulmaya devam etmekte. Nitekim Türkiye de ilk NFT dersi Ankara Üniversitesi’nde verilmeye başlandı. Ülkemizdeki bu sıcak gelişmenin üzerine bende bu yazımda dijitalleşen dünyanın yükselen yıldızı olan bu kripto dijital varlık teknolojisine değinmek istedim.

Günümüzde yapılan pek çok şey dijital süreçlerden geçmektedir. Dijitalleşme insanın günlük yaşantısında var olmakta ve bütün yaşamı kendi hamurunda yoğurarak sunmaktadır. Aktif kullanılan dijital unsurlar, iletişim ağlarının yoğunluğu ile bilgiye çabuk ulaşılması gibi durumlar günlük hayatımızı şekillendirmiş ve dijitale bağlı dijitalle şekillenen bir yaşam biçimi ortaya çıkartmıştır.

Dijital devrim ve sanat

Bu durum hayatın her noktasına yansıdığı gibi sanata da yansımış; sanat, dünyanın ve insanların doğal gelişim sürecinde sürekli değişerek ve gelişerek günümüze gelmiştir. Günümüz teknoloji çağında insanların yaşamlarındaki değişmeye paralel olarak sanatta hızlı bir değişim yaşamış ve teknoloji çağına ayak uydurmuştur.

Dijitalleşen dünyada ticaretin dijitalleşmesi gibi kullanılan paralar ve satın alma yöntemleri de ticarileşmiştir. Modern zamanda eserlerin değeri tıpkı dijitalleşen eserler gibi dijital varlıklar üzerinden belirlenir olmuştur. Son birkaç yıldır dijital olarak üretilen sanat eserleri NFT denen yeni bir teknikle; sanal olarak imzalanan ve satılan blockchain alt yapısına bağlanmıştır.

NFT nedir?

Hem finans sektörü hem de sanat dünyasında popüler hale gelen NFT, ‘Non-Fungible Token’in kısaltmasıdır. “Nitelikli Fikri Tapu” olarak Türkçe’ye çevrilen NFT, dijital ortamda özellikle sanatsal değeri olan içerikler üreterek bunları güvenli şekilde saklamak için kullanılan ve paylaşılan içeriklerin sahibini ve orijinalliğini belirlemeye yarayan yeni bir tür kripto varlık teknolojisidir.

Kripto Sanat Uygulaması

Kripto para birimleri birçok alanda kullanılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda Blockhain teknolojisi bir para birimi olarak kabul edildiği gibi alışverişlerde de kullanılmaktadır. Söz konusu sanat olduğunda da kullanılmaya başlanan kripto uygulamalar son birkaç yıldır dijital olarak üretilen sanat eserleri NFT denen yeni bir teknikle sanal olarak imzalanan ve satılan blockchain alt yapısına bağlanmaktadır.

Sanat eserlerinin ilgili sanatçıdan çıkıp çıkmadığı ya da orijinal olup olmadığı her zaman en büyük problemlerden birini oluşturmaktadır. Zaman zaman imitasyon ürünlerinde satışı yapılsa da sanat eserinin orijinalliği koleksiyonerliğin en önemli kriterlerinden birisi olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda sahte eserlerin pazarlaması sanat sektöründe ciddi bir soruna dönüşmektedir. İşte NFT, bu noktada önemli bir alternatif sunmaktadır. NFT para birimi, Blockhain aracılığıyla bağımsız bir yapıya sahiptir. Ancak herkes tarafından ulaşılabilir bir yapıyı da içinde barındırmaktadır.

Kripto sanat uygulamasında satıcı yani eser sahibi olarak sanatçı ve alıcılar çevrimiçi olarak buluşurlar. Bu uygulama üzerinden satılan eserleri zaman zaman sanatçının kendisi değil galeriler de satabilmektedir. İşte bu satın alma işleminde NFT’ler kullanılmaktadır. NFT’ler daha çok dijital sanat eserlerinin satın alımında tercih edilmektedir. Bununla birlikte NFT olarak sanat eseri sayılmayacak ürünler de satılabilmektedir.

Sanat dünyasının tercihi

Dijital dünyada tekilleşme, dijital ortamın kopyalama ve saklama özelliklerinin ötesine geçerek, kopyalansa bile ilgili orijinal varlığın özgün şekilde “sertifikalanması” veya belirlenen kapsamda lisansının bir üçüncü kişiye devrini mümkün kılması yönüyle önem taşıyor. Bu sebeple NFT, özellikle sanat çevreleri tarafından eserlerini kaydetmek ve eserin orijinal ve özgün olan versiyonunu kopyalarından ayırt etmek için kullanılmaktadır. Böylece eser sahipleri, eserlerinin özgünlüğünü tescil edebilmektedir.

Bir bakıma “Dijital mülkiyet” olarak ifade edebileceğimiz bu yeni mülkiyet türü sayesinde; her içerik üzerinden para kazanabilme imkanı ile yeni bir “pazar” yaratılmıştır. Blockchain üzerinde benzersiz kodlarla oluşturulan değiştirilemeyen; bölünemeyen, silinemeyen bir kripto varlık olan NFT; sanat eserlerinin değerini belirleyen önemli hususlardan olan “teklik ve orijinallik” unsurunu; dijital ortamdaki eserler için de yaratmaktadır.

Dijital sanat ve sanat pazarı avantajları ile fiyat oluşumu

Tüm NFT’lerin benzeri olmayan eşsiz bilgiler barındırmaları ve kolayca erişilebilir olmaları; koleksiyon değeri olan fiziksel bir ürünle karşılaştırıldığında bir ürüne dijital olarak sahip olmanın avantajlarını ortaya çıkartmaktadır.

Öte yandan bir NFT eserin dijital bir cüzdanda saklanabiliyor olması; yer değiştirme konusundaki endişeleri de ortadan kaldırmıştır. Günümüzde gelinen noktada; sanat ve dijital birbirini besleyen kanallar olması sanat pazarını geliştiren bir yapıya bürünmüştür. Dijital sanat ve sanat pazarı birbirinden beslendiği gibi birbirlerini yenilik ve farklılıklar açısından besleyen kanallar olmuştur. Bu da sanat ortamına daha çok dijital ürün üretmek, daha çok ve yüksek dijital satışlarla yansımıştır.

“Orijinal ve tek” olduğu için blockchain teknolojisi ile güvence altındaki NFT eserler; kripto varlıklara yatırım yapanlar için değerli görülmektedir. Covit-19 salgınıyla daha çok dijitale yönelen müşteriler; dijital paranın da değer kazanması ile birlikte NFT alımlarına yönelmişlerdir.

NFT yoluyla satılan eserler dijital pazar yerlerinde alıcılarla buluşuyor. NFT’ler genellikle dijital sanat eserleri satın almak ve satmak için kullanmaktadır. Arz talep dengesi, tüm değeri olan varlıklarda olduğu gibi NFT’lerde de fiyatların belirlenmesini sağlamaktadır.

Gün geçtikçe dikkat çeken bir platform olan NFT dünyası her geçen gün yeni sanatçılar ve eserlerle yeni rekorlara imza atmaya devam ediyor. Bir yandan da şu soruyu akla getiriyor. Sanatçıların gün geçtikçe daha fazla dijital sanata yönelmeleri; dijital alandaki sanatçı sayısını artırdıkça üretilen işlerin kalitesinde ve fiyatında düşüşler meydana getir mi sorusunu akla getiriyor.

Sonuç olarak

NFT’ler sayesinde sanatçılar telif haklarını daha kolay koruyabilirken; koleksiyon yapanlar satın aldıkları eserlerin orijinalliğini ve sicilini çok daha güvenli şekilde belirleyebilecekler. Gerçek dünyadaki mülkiyet kavramını dijital dünyaya da taşıyan NFT; internet ortamındaki her şeye “satılabilir” olma özelliği kazandırmıştır. NFT, telif haklarının ihlal edilme riskini minimize ederek; sanat eserlerinin de dijital ortama aktarılmasını ve dijital ortamda satılabilmesini sağlamıştır. Böylece internetin yarattığı yeni ekonomik sistem, blockchain teknolojisi ve kriptoloji sayesinde farklı bir boyuta taşınmıştır. Hayatımızın her alanında olduğu gibi sanatta da dijital etkiler hızla artmakta. Sanatçıların dijital kodlar ve NFT kullanmaları; ressamların tuval, heykeltıraşların mermer kullanması kadar doğal hale gelmesi galiba çok uzun sürmeyecek.

Sitemizdeki diğer haber yazılarını okumayı unutmayın.

Ramazan Karakaya

2 Comments

  • Bu güzel yazı için tebrik ediyorum sizleri gerçekten , net bir şekilde NFT anlatımı yapılmış. Benimde yakından takip ettiğim bir konu kesinlikle. Yalnız aklıma takılan bir soru var. Sanat değeri taşımayan ve hatta baktığınızda sanat bile denilemeyecek derecede eserlerde var. Bence bunların ayrılması gerekirdi birbirinden. Çünkü adı üstünde , NFT sanat eserleri için oluşturulmuş ve sanatçı insanların eserlerini güvende tutabilmesidir. Diğer yandan sanat değeri taşımayan eserlere bile bu kadar talep olması kafamı karıştırıyor. Ya ben çok kötümser düşünüyorum ya da talep eden insanlar çok iyimser düşünüyor. Ama yine insanların fırsat kovalamacası için yeni bir başlangıç olduğu kesin. Diğer yandan herkese açık olması da aslında gerçek değeri bulunan eserlerin de değer kaybına uğrayacağını düşünüyorum. Yine de yakından takip etmeye devam edelim , bakalım ilerisi için gerçekten neler olacak hep beraber göreceğiz 🙂

    • Öncelikle hazırlamış olduğum yazım hakkındaki güzel feedback için teşekkür ederim. Ayrieten “sanat” kelimesinin tanımına subjektif olarak kendi açımdan yaklaştığımda sanat değeri taşımayan eserler hakkındaki düşüncelerinize katıldığımı belirterek hemfikir olduğumuzu belirtmekle birlikte toplumdaki her birey için bunun göreceli bir şey olduğunu söyleyebilirim. Sizin de söylediğiniz üzere “Yine de yakından takip etmeye devam edelim , bakalım ilerisi için gerçekten neler olacak hep beraber göreceğiz 🙂”. Yazılarmızı takip etmeyi ve paylaşmayı unutmayın. Esen kalın.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir