Ekonomi literatüründe gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH)

 Ekonomi literatüründe gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH)

Gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH)bir ekonomide belirli bir sürede ( 3 ay, 6 ay, 9 ay ve genellikle 1 yıl) üretilen tamamlanmış mal ve hizmetlerin gayri safi miktarlarının para cinsinden tutarları toplamıdır. Başka bir deyişle ülke sınırları içinde bir yıl gibi bir sürede üretilen nihai mal ve hizmetlerin parasal değeridir. 

Gayri safi yurt içi hasılanın hesaplanması 

Gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH), üretim, gelir ve harcama yöntemine göre üç farklı şekilde hesaplanabilir. Bu üç yöntem ile de hesaplanabilen gayri safi yurt içi hasıla verilerinin birbirine eşit olması gerekir. En sık kullanılan gayri safi yurt içi hasıla hesaplama yöntemleri harcama ve üretim hesabı yöntemleridir. Gayri safi yurt içi hesaplama yöntemlerini ele alacak olursak:

*Üretim yöntemi: Üretim yöntemiyle gayri safi yurt içi hasıla hesaplanmasında bir ekonomide belirli bir dönem içinde üretilen tüm nihai mal ve hizmetler piyasa fiyatıyla çarpılır ve bunların toplamı alınır. ‘GSYİH = P x Q, (P = Mal ve Hizmet Fiyatı Q = Mal veya hizmetin miktarı)’ formülü ile gösterilir.

*Gelir yöntemi: Bu yöntemde bir ekonomide belirli bir dönem içinde elde edilen tüm gelirler toplanarak gayri safi yurt içi hasıla hesaplanır. ‘GSYİH = W + I + R + P + Diğer Gelirler,  (W= Ücretler, I= Faiz, R= Rant, P= Kar)’ formülü ile gösterilir.

*Harcama yöntemi: Harcama yönetimiyle gayri safi yurt içi hasıla hesaplanırken ilgili dönem içinde yapılan tüm harcamalar toplanarak gayri safi yurt içi hasıla verisine ulaşılır. ‘GSYİH = C + I + G + (X-M), (C= Tüketim Harcamaları, I= Yatırım Harcamaları, G= Kamu Harcamaları, X= İhracat Gelirleri, M= İthalat Harcamaları)’ formülü ile gösterilir.

Gayri safi yurt içi hasılanın önemi 

Bir ülke sınırları içinde belirli bir dönem için hesaplanan gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) verileri makro ekonomik temelli kıymetli bir ekonomik veridir. Gayri safi yurt içi hasıla verileri sayesinde birçok konu hakkında fikir sahibi olunur. Örneğin yatırım işlemleri gibi işlemlerin ne şekilde yapılması gerektiğiverilerin ait olduğu ülke ekonomisin ne durumda olduğu, kişi başına düşen milli gelirin ne kadar olduğu gibi birçok konuda öngörü sağlar.  

Gayri safi yurt içi hasıla nasıl yorumlanır? 

Gayri safi yurt içi hasıla ( GSYİH ) verilerinin beklentiyi aşması veya eş değerlerde olması durumunda, ait olduğu ülkenin ekonomisinin büyüdüğü şeklinde yorumlanabilir veya tersi durumunda ise ait olduğu ülke ekonomisinin daraldığı anlamı çıkarılabilir. Gayri safi yurt içi hasıla verilerinin, yatırım faaliyetleri açısından yorumlamak gerekirse, verilerin beklentiler dahilinde olumlu gelmesi yatırımcılar için çoğu zaman avantajlı olsa da diğer açıklanan tarım dışı istihdam, enflasyon ve işsizlik gibi verilerin de incelenmesi gerekmektedir. Çünkü yatırım işlemlerinde  gayri safi yurt içi hasıla tek başına yeterli değildir. Bunun sebebi, fiyat trendlerinin geçmişle bağlantılı olması da önemli bir etkendir bunun için de çeşitli ekonomik verilerden doğru bir şekilde yararlanmak, grafikleri doğru okuyabilmek ve gelecek yukarı yönlü trendlerin sektörü hakkında bilgi edinmek bunun sonrasında da tutarlı öngörüler yapmak gerekmektedir. 

Tugay Başoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir