Enflasyon hesaplama yöntemleri-I

 Enflasyon hesaplama yöntemleri-I

Ekonomi literatüründe enflasyon, makroekonomik dengenin oluşumunda  son derece önemlidir. Bu çerçevede ekonomik performansın gidişatı hakkında önemli bir gösterge niteliğinde olan bu parasal değişken, ekonomideki istikrar ve ekonomik performansı göstermesi açısından incelenmeye değer taşımaktadır.

Adı enflasyon mu TÜFE mi? 

Aslında tüketici fiyat endeksi (TÜFE), enflasyonun iki bacağından biridir. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), enflasyon oranını iki farklı endeksle hesaplıyor: Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE).

TÜİK tanımıyla “hanehalklarının tüketimine yönelik mal ve hizmet fiyatlarının zaman içindeki değişimini ölçen” TÜFE’de fiyatı her ay takip edilen 418 madde var. Bu maddeler, meyve-sebzeden soba aksesuarına, doktor muayene ücretinden kolonyaya kadar geniş bir aralıkta değişiyor.

TÜFE, tüketicinin cebini etkiliyor

TÜFE’de esas alınan perakende fiyatlarıdır. Şehirlerde yaşayan tipik bir tüketicinin satın aldığı belirli bir ürün ve hizmet grubunun (sabit bir mal ve hizmet sepetinin) fiyatlarındaki ortalama değişimleri gösteren bir ölçüttür. Bu nedenle tipik bir hane halkının yaşam maliyetinin bir diğer ifadeyle market alışverişinin ne kadar pahalılaştığının göstergesi olarak kullanılır. Vatandaşları ve perakendecileri tüketici enflasyonu ilgilendirdiği için tüketici fiyat endeksi onlar için önem arz etmektedir.

TÜİK hesaplaması nasıl oluyor?

Bunun için temel bir yıl esas alınır. Sepette yer alan mal ve hizmetlere temel alınan yılda hane halklarının bütçeleri içerisindeki oranına göre ağırlık verilir. Böylece, sepette yer alan mal ve hizmetlerin miktar ve kalite değişmeleri göz önüne alınarak endeksin sadece fiyat hareketlerini yansıtması sağlanmaktadır.

TÜİK, piyasadaki tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarının izlenmesi imkansız olduğunu için hane halkının yaptığı tüketim harcamaları içinde en fazla paya sahip mal ve hizmetleri TÜFE hesaplamasındaki sepete alıyor. Örneğin: Gıda, giyim, sağlık, ulaştırma harcamaları.

TÜİK’ in kendi sitesinde yaptığı açıklamaya göre ürün sepetlerinin ve bu ürünlerin ne kadar ağırlığa ya da paya sahip olduğunun güncellenmesi her yılın sonunda yapılıyor. Aralık itibariyle yeni maddeler endekse dahil edilebiliyor ya da önemini kaybeden maddeler endeksten çıkarılabiliyor.

Sitemizdeki diğer haber yazılarını okumayı unutmayın.

Ramazan Karakaya

1 Comment

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir