Enflasyon hesaplama yöntemleri-II

 Enflasyon hesaplama yöntemleri-II

Halk dilinde nasıl ki perşembenin habercisi çarşambadır; ekonomi dilinde de TÜFE’nin habercisi ÜFE olması sebebiyle fiyatların ve ücretlerin ayarlanması, enflasyon ve ekonomideki fiyat hareketlerinin izlenmesi, hükûmetlerin ekonomi politikalarının belirlenmesi alanında  gösterge olarak kullanılması elzem ve göz ardı edilemeyecek olan önemli bir değişkendir.

Üretici fiyat endeksi (ÜFE) daha çok üretici ağırlıklı bir endekstir. Bunun anlamı endeksin hesaplanmasında kullanılan sepeti oluşturan malların; üretim sürecinde kullanılan ara mal ve yatırım mallarından oluşmasıdır.

Üretim mallarından oluşan böyle bir sepet üzerinden hesaplanan fiyat endeksine, üretici fiyat endeksi denir. Bir diğer ifadeyle ÜFE, ülke ekonomisinde belirli bir referans döneminde üretimi yapılan ve yurt içi satışa konu olan malların; üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak genel fiyat seviyelerindeki değişiklikleri ölçen fiyat endeksidir.

Buradaki üretici fiyatı; üretimi yurt içinde yapılan malların, KDV, ÖTV vb. dolaylı vergiler haricinde, peşin satış fiyatıdır. ÜFE’de, tarım, avcılık, ormancılık ve balıkçılık sektörlerindeki üreticilerin; yurt içinde yetiştirerek piyasaya sunduğu malların ilk elden satış fiyatları gözlenmektedir.

ÜFE hesaplanmasındaki temel veri kaynakları; yurt içi üretici fiyat endeksi anketi, sanayi ürün ve üretim istatistikleri, ulusal hesaplar ve sanayi ciro verileridir.

Üretici fiyatları, tüketici fiyatlarını nasıl etkiliyor?

Üretici fiyatlarıyla hesaplanan enflasyon; enflasyona üreticiler açısından bakan bir kavram olmakla beraber, aslında tüketicileri de yakından ilgilendirir.

Zira üretici fiyat endeksinin hesaplandığı sepette yer alan ara mallarının fiyatlarıyla bugün bir artış olduğunda; buna bağlı olarak üretici fiyatlarıyla enflasyon bugün yükseldiğinde; üreticiler maliyetlerde bugün meydana gelen bu artışın yarın ürettikleri malların fiyatlarına yansıtırlar ve böylece mallarının da fiyatları-tüketici fiyat endeksi de-tüketici fiyatlarıyla enflasyonda yükselir.

ÜFE’nin, TÜFE’ye dolayısıyla da tüketicinin cebine etkisi

Üretici fiyatlarıyla enflasyon haddinde bugün meydana gelen değişiklikler, aslında tüketici fiyatlarıyla enflasyon haddinde yarın meydana gelecek değişikliklerin habercisidir. Kısaca ÜFE, TÜFE için bir haberci gibidir. ÜFE’deki artışlar bir süre sonra TÜFE’deki artışa işaret eder.

TÜFE ve ÜFE arasındaki fark; endekslerin ölçülmesinde TÜFE’nin tüketici fiyatlarından ÜFE’nin üretici fiyatlarından derlenen verileri esas almasıdır.

Sitemizdeki diğer haber yazılarını okumayı unutmayın.

Ramazan Karakaya

1 Comment

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir