Finans piyasalarında: SWIFT

 Finans piyasalarında: SWIFT

SWIFT, ödeme sistemlerinin küreselleştirilmesi yönünde atılan adımlardan biri olarak görülmektedir. Bankaların elektronik fon transferine ilişkin uluslararası finansal bilgi akımında kullanmaktadır. Bununla birlikte son dönemde SWIFT, Rusya’nın Ukrayna’ya askeri müdahalesinden sonra Batı ülkelerinin yaptırımları nedeniyle yeniden gündeme gelerek daha çok duyulur oldu.

Bankacılıkta uluslararası finansal iletişim ve geleceği

Teknolojik gelişmelerin etkileri pek çok alanda olduğu gibi bankacılık ve finans sektöründe de yoğun olarak görülmektedir. Finansal piyasalarda yaşanan serbestleşme ve yeniden düzenlemeler; müşterilerin yeni mali ürün ve hizmet talepleri ve teknolojik gelişmeler sonucu artan rekabetle birlikte bankacılık uluslararası bir nitelik kazanmıştır.

Bankalar ve diğer finansal kuruluşlar uluslararası finansal iletişimde, alternatif iletişim araçlarından hangisinin kullanılacağı konusunda karar verirken; iletişim hızı, güvenliği, belli standartları taşıması ve maliyeti gibi hususları göz önünde bulundurmaktadır.

Günümüzde son derece güvenli şifreleme mekanizması; hesaplı ve hızlı hizmet sağlama, standart mesaj yapıları sayesinde tüm dünya da elektronik finansal iletişimde en çok Swift Sistemini kullanmaktadır. 

SWIFT (Society for Wordwide Interbank Financial Telecommunication)

SWIFT (Uluslararası Finansal Haberleşme Sistemi), 1970’lerin ortalarından itibaren uluslararası finansal iletişimde ortak bir dil oluşturmak üzere kurulmuştur. Üye bankaları aracılığıyla üyelerin kendi müşterilerinin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak tüm finansal piyasalar arasında mesaj alış verişi ve arayüz yazılım hizmeti sağlayıcısıdır. Sistem, dünya genelinde sürekli olarak hizmet vermektedir.

Daha açık bir ifadeyle dünya finans kurumlar arası elektronik haberleşme ve fon transferini sağlayan bir kuruluştur. Üye bankaların uluslararası ödemelerini, döviz transferlerini ve diş ticaret işlemlerini dünya çapında bir bilgisayar ağı aracılığı ile yürütülmesini sağlamaktadır.

SWIFT sayesinde

Bankalara yüksek hacimde işlemi hızla yapmasına imkan veren bu sistem uluslararası ticaretin finansmanının ana mekanizması haline gelmiştir. SWIFT, dünya genelindeki bankaların bağlı olduğu uluslararası finans dünyasının iletişim kanalı işlevi görmektedir. SWIFT, finans dünyasında merkezi bir rol oynamaktadır. Zira sınır ötesine para havale etmek ancak SWIFT aracılığıyla mümkündür.

Bankalar, gerçekleştirdikleri havaleler hakkında birbirlerini bilgilendirmek için kuruluşun standart iletişim mesajlaşma sistemini kullanmaktadır. Swift mesajları, sadece havaleyi yapan kişi ile alacaklının kimlik ve hesap numaraları hakkında bilgiler içeriyor, buna karşın havale bankalar tarafından bağımsız olarak gerçekleşmektedir.

SWIFT’ten önce

Uluslararası finansal iletişim yöntemleri olarak teleks, telefon ve postanın kullanıldığı bilinmektedir. SWIFT, geleneksel bankacılık ilişkilerini değiştirmemiş, transferlerin elektronik ortamda yapılmasını sağlayarak işlemlerin hızını arttırmıştır. Bir swift ödeme mesajı fon transfer bilgisidir; ödemenin mutabakatı bir ödeme sistemi veya muhabir bankacılık ilişkileri kanalıyla sağlanmaktadır.

SWIFT’in En Temel Avantajları

  • Standartlaşma yüksektir. Swift mesajlarının formatı ve bununla ilgili kurallar ve protokoller standarttır. Swift arayüzü her alanın otomatik olarak kontrolüne ve düzeltmelere olanak sağlamaktadır. Tüm finansal işlemler için düzenlenmiş 250’nin üzerinde standart bulunmaktadır.
  • Güvenlik yüksektir. Mesajlar swift kanalıyla aktarılırken modern şifreleme teknikleri vasıtasıyla; karakterlere değişik semboller atanmak suretiyle bozulmakta ve gerekli çevrim yapılarak alıcıya ulaşılmaktadır. Ayrieyen sisteme giriş aşamasında kullanıcı kodlar ve şifrelere ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca ödeme nitelikli, parasal değer içeren mesaj iletişimi için kurumlar arasında şifre değişimi yapılması gerekmektedir.
  • Maliyet düşüktür ve hızlı iletişim sayesinde swift kanalıyla gönderilen mesajlar birkaç saniye içinde gönderildiği swift adresine ulaşmaktadır.
  • Sisteme 7 gün 24 saat boyunca her an ulaşılabilmektedir.

Kimler kullanıyor?

İşletme ve kişilere para transferi yapabilmeleri için birçok servis sunmuştur. SWIFT’in kurucuları sistemi hazine ve diğer taraflarla daha kolay bir ödeme iletişimi kurmayı amaçlıyordu. Fakat sonrasında sistem giderek yaygınlaşarak birçok kurum tarafından kullanılmaya başlandı. Günümüzde sistemi bankalar aracı kurumlar, menkul kıymet satıcıları, varlık yönetim şirketleri, borsalar ve hazineciler kullanıyor.

SWIFT’ten dışlanma nasıl olur?

SWIFT, bağımsız bir kuruluş olduğu için herhangi bir ülke tarafından doğrudan başka bir ülke dışlamaya zorlanamaz. Ancak siyasi niyet olduğunda bunun bir yolunu bulmak da mümkün. Örneğin 2012’de ABD Kongresi, İran bankalarıyla Swift İşlemlerini sürdürmesi durumunda bu kuruluşun yöneticilerine karşı mali yaptırımlar uygulamaya karar verdi. Avrupa Birliği liderleri de bu karara uyacaklarını açıklayınca Swift üzerindeki baskı arttı. Nitekim İran bankaları Swift Sisteminin dışında bırakılmıştır. Böylece İran’ın petrol ihracatı ve dış ticareti açısından bunun ağır ekonomik sonuçları görülmüştür. Dışlanma 2016 yılına kadar sürdü. Kasım 2019’dan bu yana bazı İran bankaları yeniden Swift sisteminden çıkarılmıştır. 

Dışlanmanın etkisi nedir?

Swift Sisteminden çıkarılma, o ülkenin ekonomisinde yıkıcı etkilere yol açar. Bankalar artık diğer ülkelerdeki bankalarla iletişim kuramazlar. Şirketler yabancı ülkelerden gelen siparişleri, ödeme yapılamayacağı için kabul edemezler. Uluslararası finans piyasalarına erişimin zorluğu, ödeme ve mal akışlarını yavaşlatır, hatta tamamen durdurabilir. Swift Sisteminden çıkarılan ülkede iş yapan şirketler için büyük maliyetler ve potansiyel olarak yüksek kredi temerrütleri söz konusu olabilir. Yaptırım bu boyutlarıyla söz konusu ülkenin ekonomisini ciddi şekilde etkiler. Ancak bu yaptırımlar sadece o ülkenin şirketlerini değil, burada faaliyet gösteren yabancı şirketleri de olumsuz etkiler.

Ödeme sistemlerinde küreselleşmeye doğru

Uluslararası piyasalarda işlem yapan bankalar ve diğer finansal kuruluşlar; artan müşteri taleplerini karşılamak ve genişleyen finansal hizmet piyasalarında daha etkili olabilmek amacıyla elektronik iletişim teknolojisinden giderek artan oranda faydalanmaktadır.

İletişim uydularının fırlatılması ve pasifik Okyanusu boyunca yapımı 1989’da tamamlanan fiber optik kabloların yerleştirilmesi gibi gelişmelerle hızla ilerleyen bilgi iletişim teknolojisinde yaşanan gelişmeler, bilginin sürekli aktarımını sağlamak üzere küresel iletişim şebekesinin kurulmasını sağlamıştır. Bu sayede finansal işlemler ve bunların mutabakatı çok hızlı şekilde gerçekleştirilmeye başlamıştır.

Sonuç olarak

İletişim ağının küreselleşmesi ödeme ağının küreselleşmesine iki farklı açıdan katkıda bulunmuştur. Birincisi, finansal piyasalar ve sözleşmelerle ilgili bilgi toplamak için; gerekli küresel iletişim ağının kurulması yoluyla küresel finansal işlem hacmi artmış; bu işlemlerin küresel mutabakatına talep artmıştır. İkincisi, ödemelerin sürekli yapılabilmesi için; gereken küresel şebekenin kurulması, iletişim teknolojisindeki gelişmelerin sürekli hale gelmesini mümkün kılmıştır.

Sitemizdeki diğer haber yazılarını okumayı unutmayın.

Ramazan Karakaya

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir