Ekonomi literatüründe politika faizi nedir?

 Ekonomi literatüründe politika faizi nedir?

Politika faizi, ülke ekonomilerini ve küresel piyasaları yakından ilgilendiren bu kavram nedir? Etkileri nelerdir? Neden önemlidir? gibi soruların cevaplarını bu yazımda sizlere aktaracağım. 

Politika faizi nedir?  

Ülkelerin merkez bankaları, bankaların ihtiyaç duyduğu likiditeyi ( kolaylıkla paraya çevrilebilecek varlıkların hızlıca alınıp satılabildiği piyasa özelliğidir ) sağlamak için bankalara verdiği kısa vadeli borçların ve fazla likiditeyi çekmek amacıyla yaptığı borçlanmanın faiz oranlarını belirler. Bu faiz oranına politika faiz oranı denir. Politika faizi kararı için bazı veriler incelenir onlar ise; 

+Toplam arz-talep dengesi 

+Maliye politikasına ilişkin göstergeler 

+Parasal göstergeler ve kredi büyüklükleri 

+İstihdam verileri 

+Birim maliyet 

+Verimlilik gelişmeleri 

+Kamu ve özel sektör fiyatlama davranışları 

+Enflasyon beklentileri 

+Döviz kurları ve bunları etkileyebilecek gelişmeler 

+Dışsal şokların analizi 

Politika faizinin etki alanları nelerdir? 

Ülkelerin merkez bankalarının belirli dönemlerde toplantılar yaparak açıkladığı faiz kararında 2 ekonomi politikası söz konusudur. İlki, mali politika; kamu politikası olup, ana hedefi ekonomik büyümenin sağlanması ve işsizliğin aşağıya çekilmesidir. Keynes iktisadında uygulanan bu politikada, mali politika ve araçları esas olup, para politikası tamamlayıcı konumundadır. İkincisi ise, para politikası; TCMB’nin de kullandığı ekonomi politikası olup, ana hedefi enflasyonun düşürülmesi ve döviz kurlarının kontrol altında tutulmasıdır. Serbest piyasa ekonomisinin hakim olduğu iktisat sisteminde ise para politikası ve araçları esas olup, mali politikalar tamamlayıcı konumundadır.  Tanımlardan anlaşılacağı üzere ülke ekonomilerine doğrudan etkisi olan işsizlik, enflasyon, ekonomik büyüme ve döviz kurları gibi veriler ile direkt bağlantılıdır.  

Politika faizi neden önemlidir?  

Politika faizinin etki alanları üzerinden ele alacak olursak, örneğin; politika faizinin düşürülmesi durumunda, yerel para birimine olan talebin ve tasarrufun eğilimi azalır. Yatırım ortamı uygunlaşır, enflasyonun artması ile döviz artar, üretim maliyetleri artar. Toplam talepte, tüketimde oluşan artış üretimi olumlu etkiler. Sonuç olarak ekonomik büyüme artma eğilimine girerken enflasyon artar, işsizlik azalır.  

Politika faizinin artırılması durumunda ise, yerel para birimine olan talep ve tasarruf eğilimi artar, yatırım eğilimi azalır fakat yerel para birimine olan talebin artması nedeniyle döviz düşme eğilimine girer. Toplam talepte, tüketimde oluşan azalma üretimi olumsuz etkiler. Sonuç olarak ekonomik büyüme ve enflasyon düşme eğilimine girerken işsizlik artar. 

Tugay Başoğlu

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir