TCMB’nin kullanmış olduğu bazı para politikası araçları

 TCMB’nin kullanmış olduğu bazı para politikası araçları

Para politikalarını yürütmekle görevli olan kurumlar, merkez bankalarıdır. Merkez bankalarının ekonomideki para hacmini ayarlamaya dayalı olarak yürütmüş olduğu faaliyetler para politikası olarak adlandırılmaktadır. Bu çerçevede TCMB’nin yarınki Para Politikası Kurulu Toplantısından önce sıklıkla ekonomi haberlerinde duyduğumuz bazı para politikası araçlarını bu yazımızda göreceğiz.

Rezerv Opsiyon Mekanizması (ROM)

Bankaların, Merkez Bankasında tutmak üzere ayırdıkları zorunlu rezervlerin belli bir kısmına kadarını altın ya da döviz cinsinden ayrılabilmesine imkân tanıyan bir araçtır. TCMB, zorunlu karşılık oranlarına yönelik olarak bir üst sınır belirlemekte; bu sınır dahilinde opsiyonunun ne kadarlık kısmını kullanacağına bankalar karar vermektedir.

TCMB Politika Faizi

Politika faizi olarak TCMB tarafından kullanılan faiz oranı, haftalık repo ihale faiz oranıdır. Haftalık repo ihale faiz oranı; geçici likidite ihtiyacını karşılayabilmek için uyguladığı repo ihalelerinde belirlediği faiz oranıdır. TCMB politika faizi ile gecelik faizlerin faiz koridoru içerisinde kalmasını sağlamayı amaçlamaktadır. Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti; merkez bankasının haftalık repo faizi (politika faizi) ile gecelik borç verme faizinin ağırlıklı ortalaması alınarak belirlenen faiz oranıdır. TCMB, ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti aracı ile piyasa faizlerine yön vererek temel hedefi olan fiyat istikrarını sağlamaya çalışmaktadır.

Faiz Koridoru

Merkez bankasının borç verme faizi ile borç alma faizi arasındaki farkı ifade etmektedir. Bu aradaki fark, faiz koridorunu oluşturmaktadır. Faiz koridoru politikasında üç tür faiz oranı söz konusudur. Bunlar şu şekilde ifade edilebilir:

Gecelik Borç Verme Faizi; Merkez Bankasının fon açığı olan banklara borç vermesi durumunda uygulanan faiz oranıdır. Koridorun üst bandını gecelik borç verme faizi oluşturur.

Gecelik Borç Alma Faizi; Merkez Bankasının fon fazlası olan banklardan borç alması durumunda ödeyeceği faiz oranıdır. Koridorun alt bandını gecelik borç alma faiz oranı oluşturur.

İnterbank Faiz Oranı; Bankalar arası piyasalarda oluşan faiz oranı, interbank faiz oranıdır. İnterbank faiz oranı da faiz koridoru arasında belirlenmektedir.

Geç Likidite Penceresi

Bankaların gün içerisinde ellerinde fon fazlalıkları veya açıkları oluşabilmetir. Fon fazlası ya da fon açığı olan bankalar bu durumlarda; fon fazlalıklarını veya fon açıklarını kendi aralarında giderebilmek için bankalar arası (interbank) piyasa başvur. Ancak kendilerine uygun bir kredi ya da borç verme imkânı bulamamaları halinde yöneldikleri; açık ya da fazla pozisyonları gidermek için gün sonunda (saat 16:00- 17:00 arası) Merkez Bankasına başvurur. Bu şekilde Merkez Bankası ile bankalar arasında gün sonunda yapılan bu geçici borç alma / verme işlemine Geç Likidite Penceresi denir.

TCMB’nin Geç Likidite Penceresi’nden verdiği borcun faiz oranı gecelik borç verme faiz oranından yüksek iken aldığı borcun faiz oranı ise gecelik borç verme faiz oranından düşüktür. Sonuç olarak TCMB, bankaları interbank para piyasasından borç alıp vermeye yönlendirmeyi hedeflemektedir.

Ramazan Karakaya

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir